kosima

Những thực phẩm lành mạnh nên ăn để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng

Thứ Bảy, 29/08/2026
Anh Phong
Những thực phẩm lành mạnh nên ăn để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng

SKĐS - Ung thư đại trực tràng không chỉ liên quan đến tuổi tác hay di truyền mà còn bị ảnh hưởng bởi những gì chúng ta ăn hằng ngày.

Chế độ ăn lành mạnh giúp thay đổi nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng

Không có một loại thực phẩm nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, nhiều bằng chứng dịch tễ học cho thấy chế độ ăn giàu chất xơ, ngũ cốc nguyên hạt, rau, trái cây và các loại đậu, đồng thời hạn chế thịt chế biến sẵn, thịt đỏ và rượu bia, có thể góp phần làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Đây cũng là hướng ăn uống được các tổ chức như Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF) và Viện Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ (AICR) khuyến nghị.

Ngũ cốc nguyên hạt

Yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám, lúa mạch và các loại ngũ cốc nguyên hạt là những nguồn cung cấp chất xơ tốt. Chất xơ giúp tăng khối lượng phân, rút ngắn thời gian các chất cặn bã tiếp xúc với niêm mạc đại tràng và được hệ vi khuẩn đường ruột lên men tạo ra các acid béo chuỗi ngắn, trong đó có butyrate.

Các nghiên cứu tổng hợp cho thấy lượng chất xơ và ngũ cốc nguyên hạt cao hơn có liên quan với nguy cơ ung thư đại trực tràng thấp hơn. Vì vậy, nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt thay cho việc sử dụng thường xuyên các loại tinh bột tinh chế.

Những thực phẩm lành mạnh nên ăn để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng - Ảnh 1.

Lựa chọn thực phẩm lành mạnh là một biện pháp giúp ngăn ngừa ung thư đại trực tràng. Ảnh minh họa AI.

Rau xanh và các loại rau họ cải

Bông cải xanh, súp lơ, cải bắp, cải xoăn, rau lá xanh, cà rốt, bí đỏ và nhiều loại rau khác cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật.

Đặc biệt, các loại rau họ cải chứa glucosinolate, có thể được chuyển hóa thành những hợp chất có hoạt tính sinh học hỗ trợ ngăn ngừa ung thư.

Trái cây tươi

Táo, cam, bưởi, ổi, kiwi, các loại quả mọng, chuối và nhiều loại trái cây khác cung cấp chất xơ, vitamin và các hợp chất thực vật.

Nên ưu tiên ăn nguyên quả thay vì uống nước ép, bởi nước ép thường chứa ít chất xơ hơn và dễ cung cấp một lượng đường lớn trong thời gian ngắn. Ăn đa dạng nhiều loại trái cây cũng giúp tăng sự đa dạng của khẩu phần.

Đậu và các loại hạt

  • Những thực phẩm lành mạnh nên ăn để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng - Ảnh 2.

Đậu nành, đậu đen, đậu xanh, đậu đỏ, đậu gà, đậu lăng cùng các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, hạt chia và hạt lanh là những thực phẩm giàu chất xơ và cung cấp protein thực vật.

Có thể sử dụng các loại đậu trong bữa ăn thay một phần thịt hoặc chế biến thành món súp, salad, cháo, món hầm. Tuy nhiên, nếu cơ thể chưa quen với chế độ nhiều chất xơ, nên tăng dần lượng đậu để hạn chế đầy hơi, khó tiêu.

Cá và nguồn protein lành mạnh

Cá, đặc biệt các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi, cung cấp protein chất lượng cao và chất béo không bão hòa. Có thể luân phiên cá với gia cầm, trứng, đậu phụ và các loại đậu để tạo chế độ ăn đa dạng.

Sữa và thực phẩm giàu canxi

Sữa, sữa chua và một số thực phẩm giàu canxi có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh. Một số bằng chứng cho thấy lượng canxi đầy đủ có liên quan với nguy cơ ung thư đại trực tràng thấp hơn. Tuy nhiên, không nên tự ý dùng viên bổ sung canxi với liều cao để phòng ung thư nếu không có chỉ định.

Ăn lành mạnh rồi có cần sàng lọc ung thư đại trực tràng?

Chế độ ăn lành mạnh có thể góp phần làm giảm nguy cơ nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư đại trực tràng. Tuổi, tiền sử gia đình, tiền sử polyp đại trực tràng, bệnh viêm ruột và một số hội chứng di truyền vẫn là những yếu tố quan trọng.

Sàng lọc còn có lợi thế là phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm và phát hiện polyp tiền ung thư để loại bỏ trước khi chúng tiến triển thành ung thư.

Ai nên sàng lọc ung thư đại trực tràng?

- Người từ 45 tuổi trở lên: Các khuyến cáo lớn như Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) và Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ (USPSTF) đều khuyến nghị bắt đầu sàng lọc ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi.

- Người dưới 45 tuổi nhưng có nguy cơ cao: Một số người cần bắt đầu sớm hơn và được theo dõi thường xuyên hơn:

  • Có cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc một số loại polyp nguy cơ cao.
  • Bản thân từng có polyp tuyến, polyp nguy cơ cao hoặc ung thư đại trực tràng.
  • Mắc bệnh viêm ruột mạn tính, như viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn có tổn thương đại tràng.
  • Có hội chứng di truyền làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng, chẳng hạn hội chứng Lynch hoặc bệnh đa polyp tuyến gia đình (FAP).

Với những trường hợp này, thời điểm bắt đầu và khoảng cách giữa các lần nội soi không giống người nguy cơ trung bình. Bác sĩ sẽ căn cứ vào loại nguy cơ và tiền sử cụ thể để lập kế hoạch sàng lọc.

Sàng lọc dành cho người chưa có triệu chứng nhằm phát hiện bệnh sớm. Nếu đã có dấu hiệu bất thường như đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân, đau bụng kéo dài hoặc sụt cân không chủ ý, người bệnh cần đi khám để tìm nguyên nhân, không nên chỉ chờ đến lịch sàng lọc định kỳ.

Viết bình luận của bạn
Liên hệ với chúng tôi

Liên hệ